پیشگیری از اعتیاد و آسیب های اجتماعی

در آغاز هزاره سوم در كنار بحران هایی چون تخریب محیط زیست، رشد بی رویه جمعیت، قاچاق انسان و مشروبات الكلی، چهارمین بحران، بحران مواد مخدر و ایدز است.
با توجه به اهمیت موضوع، امروزه جهانیان معتقدند كه باید یك جنبش جهانی پیشگیری از اعتیاد راه اندازی شود، زیرا كه این تهدید نه مربوط به یك كشور و نه مربوط به یك ملت یا قوم خاصی است بلكه چالش و مشكل جهانی و مربوط به تمامی كشورها، ملل و اقوام است.
به موازات پیشرفت جوامع و توسعه تكنولوژی این پدیده نیز به طور روزافزون پیچیده و تبعات آن افزایش یافته است. این تبعات وقتی متوجه قشر جوان جامعه باشد به طور طبیعی خسارات جبران ناپذیری به بار می آورد لذا توجه به این قشر فعال، پویا و خلاق جامعه از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و در كشور ما كه هرم جمعیتی آن در سنین جوانی قرار دارد اهمیت مسئله چندین برابر است.
نسل جوان و نوجوان ویژگی های منحصر به فردی دارند و به تبع آن نیازهای خاصی نیز در وجودشان موج می زند. عواطف زلال و دقیق، قلب پاك و آماده تربیت، نشاط و تحرك، توان و جوشش، خلاقیت، كمال طلبی و كنجكاوی برخی از صفاتی است كه معمولاً از جوان و نوجوان تصویری امیدآفرین، قابل اتكاء، سرمایه ساز و در یك كلام موجودی آینده ساز ارایه می دهد. اما وجود برخی از صفات نوجوانی و جوانی، آنها را موجودی نیازمند به هدایت و مراقبت معرفی می كند. دانش اندك آنها در مواجهه با مسایل و مشكلات زندگی، برخوردهای اجتماعی، شناخت افراد، از این قبیل ویژگی ها است. كه حضرت علی(ع) نیز در این باره می فرمایند«و علمه محصور» یعنی دانش او محدود است.
لذا آموزش و پرورش با توجه به رسالت خود و به دلیل ارتباط مستمر و طولانی در طی دوران رشد كودكان و نوجوانان و خانواده آنان، نهادی اثرگذار برای اجرای برنامه های پیشگیری اولیه از اعتیاد و سایر آسیب های اجتماعی است كه مجموعه فعالیت های اجرا و پیش بینی شده اهداف زیر را دنبال می كند.
۱- ایجاد نگرش منفی نسبت به مواد مخدر در دانش آموزان
۲- كاهش تقاضا برای مصرف مواد مخدر در جامعه
۳- ارتقاء سطح آگاهی دانش آموزان و مجموعه كاركنان آموزش و پرورش و اولیاء نسبت به مواد مخدر و آثار و عوارض آن
۴- كاهش میزان بروز و شیوع سوء مصرف مواد مخدر در دانش آموزان
۵- ارتقای سطح مهارتهای زندگی و مهارتهای انطباقی و اجتماعی در میان دانش آموزان
در راستای تحقق اهداف مذكور كمیته پیشگیری سازمان آموزش و پرورش اردبیل مجموعه فعالیتهایی را به شرح ذیل در جهت پیشگیری از اعتیاد و آسیب های اجتماعی در مدارس پیش بینی و اجرا می نماید.
۱- اجرای طرح مدرسه مروج سلامت در ۲۰۰ آموزشگاه و تحت پوشش قرار دادن دانش آموزان پایه اول و دوم دبیرستان
۲- اجرای طرح مهارتهای زندگی در ۱۴۴ كلاس پایه اول و دوم راهنمایی
۳- اجرای طرح پیشگیری مشاركتی مدرسه محور در ۲۰ آموزشگاه
۴- پیش بینی و اجرای دوره های آموزشی تخصصی كوتاه مدت برای حداقل هزار نفر از كاركنان و مجریان طرح پیشگیری
۵- برگزاری مراسم سالروز جهانی مبارزه با مواد مخدر و ایجاد نمایشگاه پیشگیری از اعتیاد در مناطق و مركز استان
۶- برگزاری جشنواره های فرهنگی، هنری، ورزشی و اردوهای دانش آموزان در معرض خطر
۷- ارایه خدمات حمایتی به دانش آموزان و كاركنان در معرض خطر
۸- اجرای فعالیت های پیشگیرانه در مدارس شبانه روزی و مراكز تربیت معلم
۹- كمك به تجهیز و راه اندازی فضاهای ورزشی، بهداشتی و مشاوره ای در مناطق آلوده با اهداف پیشگیرانه
۱۰- كمك و تقویت تشكل های دانش آموزی و سازمان دانش آموزی با هدف ایجاد جنبش فراگیر پیشگیرانه
۱۱- برگزاری كارگاه های آموزشی ویژه اولیای دانش آموزان با اهداف پیشگیرانه
سخن آخر اینكه، حمایت و آموزش سلامتی در مدارس یك ضرورت و تأمین سلامتی و تحصیل همه كودكان وظیفه ای همگانی است. هر جامعه ای باید برای بهبود بخشیدن به قوه خلاقیت و ابتكار جوانان و ایجاد اجتماعی مطلوب و آینده ای سالم و صلح آمیز سرمایه گذاری كند.

منابع:
۱- هاشمی، علی (۱۳۸۳). مشاركت های مدنی جوانان و پیشبرد جنبش پیشگیری. نشریه همراه ( توانمند سازی سازمان های غیر دولتی ) شماره ۱۰
۲- دبیرخانه مجلس دانش آموزی (۱۳۸۳). اعتیاد و راه های مقابله با آن. سند سومین نشست مجلس دانش آموزی
۳- عملكرد دفتر پیشگیری از اعتیاد وزارت آموزش و پرورش (۱۳۸۳). نشریه همراه شماره ۱۵
۴- گزارش عملكرد كمیته پیشگیری سازمان آموزش و پرورش استان رادبیل (آذر ماه ۱۳۸۳ ) . معاونت هماهنگی امور پرورشی و تربیت بدنی سازمان